اهمیت زبان مادری، لزوم تدریس آن در مدارس و وضعیت زبان ترکی در ایران

توضیح : به منظور بررسی وضعیت زبان ترکی در ایران، آسیب شناسی این زبان در کشور و یادآوری مطالبات و خواسته های قانونی ترکان ایران در خصوص اجرای اصول ۱۵ و ۱۹ قانون اساسی، نظرات برخی از اساتید زبان و ادبیات ترکی و نویسندگان، اهل قلم و فعالین فرهنگی و سیاسی آورده ایم که مشروح این گفت و گو را در زیر مشاهده می فرمائید.

مولا علی دن سوروشوللار:

واجیب ندی و لاب واجیب ندی؟

یاخین ندی و لاب یاخین ندی؟

شگفت ندی و لاب شگفت ندی؟

چتین ندی و لاب چتین ندی؟

خوراسان‌ - درگز آذربایجانیلری‌نین‌ ترانه‌لریندن‌:

۱- اوزوکیمدیر فیروزه‌،

    گئدون‌ دییون‌ خوروزه‌

    بو گئجه‌ بانلاماسون‌،

    یاریم‌ گله‌جاق‌ بیزه‌.

 

۲ - دام‌ داما‌دور دامیمیز

    قوشادور ائیوانیمیز.

    سن‌ اوردان‌ باخ‌، من‌ بوردان‌.

    کور اولسون‌ دوشمانیمیز.

  ایگیرمی بیرینجی گونون دوعاسی 

    اللهمّ اجْعَلْ لی فیهِ الى مَرْضاتِکَ دلیلاً ولا تَجْعَل للشّیْطان فیهِ علیّ سَبیلاً واجْعَلِ الجَنّةِ لی منْزِلاً ومَقیلاً یا قاضی حَوائِجَ الطّالِبین.

    آللاهیم! بو گون موتلولوقلارینا دوغرو منه بیر قیلاووز قیل و منه دالاشماق اوچون شیطانا یول وئرمه و جنتی دینجه‌لیش یوواسی و یئرلشیم یئری قیل. ای ایسته‌ین‌لرین ایسته‌یینه یوخ دئمه‌ین!

دیالوگی ماندگار از سریال امام‌علی(ع) :

یقین بیل ابجد و بورهان, "على"دیر

بیان-ى توحید و قورآن, "على"دیر

محممد مئعراجا واردیغى گئجه

قاپیدا گؤردویو آرسلان, "على"دیر

علی بزرگ مرد تاریخ

امشب، زمینیان در ماتمند و آسمانیان چشم انتظار، غم و اندوه سراسر کوفه را در بر گرفته، گریه بر چشم ها سنگینی می کند، دیگر دل به دنبال واژه ها نمی گردد. اشک، بی بهانه سرازیر می شود. امشب، شب ناله در فراق پدری مهربان است، که جز چاه و نخل و ماه، کسی گریه اش را ندیده بود. پدری دل سوز که با آه یتیمان کوفه، شریک بود و غصه های همه را بر جان خود هموار می کرد...

حدیث : لافتا الا علی لا سیف الا ذولفقار

حدیثی که پس از شجاعت و جنگ‌آوری حضرت علی(ع) در جنگ احد به حضرت محمد (ص) نسبت داده می‌شود، با این مضمون :

" لافتا الا علی لا سیف الا ذولفقار " 

« هیچ جوانمردی همچون علی و هیچ شمشیری همچون ذوالفقار نیست ».

یوخدور ایگید علی دن باشقاف، یوخدور قلینج علی نین قلینجینان باشقا

امیرالمؤمنین علی علیه السلامین شهادت گونو بوتون انسانلیق عالمینه تسلیت اولسون

    ایگیرمینجی گونون دوعاسی 

    اَللّـهُمَّ افْتَحْ لى فیهِ اَبْوابَ الْجِنانِ وَاَغْلِقْ عَنّى فیهِ اَبْوابَ النّیرانِ وَوَفِّقْنى فیهِ لِتِلاوَةِ الْقُرْانِ یا مُنْزِلَ السَّکینَةِ فى قُلُوبِ الْمُؤْمِنینَ

    آللاهیم! بو گون اوزومه آچ اوچماغین (جنتین) قاپیلارینی و قاپات بیله‌مه الوولار قاپیلارینی و قرآن اوخوماغا منی باشاریلی قیل، ای اینانانلارین اوره‌گیینه دینجلیک ائندیرن.

جستاری در ضرب المثل های ترکی قوچان ۶.
نشریه اترک.ویژه نامه قوچان شناسی۲.
توپلایان:علیرضا جنتی سراب٬
حاضیرلایان : آلتین قوچانلی.
حرف ج :
بو سؤزه گؤره بیر شئ یازیلمیب دیر. سؤنگجه اؤزؤم یازه رمن/
حرف چ : چشمنی ( بولاق) کی ائز سویی چیخمه سین ٬او سو توکماغینن چشمه اولمی دئ : چشمه ای که خود جوشان نباشد ٬با آب ریختن چشمه نمی شود (افرادی که خود فعال و درآمد زا نباشند با کمک و بخشش دیگران به جایی نخواهند رسید)/

چیراغ اؤز دور و برینی ایشیق ائتمی دئ : چراغ دور تا دور خودش را روشن نمی کند--- یحتمل منظور گردآورنده چراغ های گرد سوز یا لامپای گذشته می باشد (نزدیکان انسان دانا به دانش و علم او اهمیت چندانی نمی دهند یا علم و دانش انسان دانشمند پیش نزدیکان خودش چندان تأثیری ندارد)/

گرامیداشت یاد ملا نصرالدین از قهرمانان اسطوره ای فرهنگ ترک

هر مردمی و هر فرهنگی قهرمانان خاص خود را دارد که تبدیل به اسطوره ای برای آن جامعه شده اند. ملا نصرالدین نیز یکی از قهرمانان اسطوره ای فرهنگ ترک می باشد. نام ملا نصرالدین هر زمان باعث نقش بستن لبخند بر لبان انسان ها می گردد. ملا نصرالدین یکی از قهرمانان ادبی می باشد که صدها سال است توانسته لبخند را بر لبان انسان ها بنشاند. برای خندیدن کافیست یکی از فکاهی های ملانصرالدین را به ذهن بیاورید. فکاهی ها و جملات قصار ملا نصرالدین محدود به زمان و مکانی خاص نبوده و می تواند در فرای تمامی زمان ها لبخند را بر لب تمامی انسان ها بنشاند. حتی تمامی آنها چنان به روز است که گویی برای حال حاضر ساخته شده است. ملا نصرالدین گویی در کوچه و محله ما و همراه ما زندگی می کند. حتی می توان گفت که با این ویژگی خود هزاران سال بعد نیز خواهد توانست لبخند را بر لب انسانها بنشاند.

  متن کامل مقاله در " زبان و ادبیات ترکان خراسان " : اینجا

مظلوم اؤلن بابام علی

غریب اؤلن بابام علی

سنسیز گئنسیمی داغلارام

باشه قارا دسمالی باغلارام

شیون چکیپ اوجالی آغلارام

مظلوم اؤلن بابام علی

غریب اؤلن بابام علی

«بیلیم ویدئو» در راه است؛ از این پس طعم شیرین علم و تکنولوژی را به زبان مادری بچشید

این سرویس قرار است تا در حوزه تکنولوژی، سلامت و به طور کلی در حیطه موضوعات علمی، ویدیوهایی آموزشی به زبان ترکی به مخاطبین خود ارائه دهد. بیلیم ویدئو به عنوان شاخه بصری (دیداری و شنیداری) بیلیم سسی، حاصل همکاری چند گروه علمی و فنی بوده و هدف خود را انتشار کلیپ‌هایی با مضمون علمی به زبان ترکی آذربایجانی معرفی می‌کند.

اوضاع جبهۀ زبان ترکی در غرب ایران

    نویسنده :محمد اردم

    مقدمه 

    دوست عزیز آقای آیهان قیزیل‌آرسلان- که از اهل وقوف به احوال اقوام ترک ساکن نواحی غربی و مرکزی ایران محسوب‌اند و این خطّه‌ها را قدم به قدم سیاحت کرده‌اند- مطالبی درباب اوضاع اقوام و و زبان ترکی در این مناطق مرقوم داشته و به وبلاگ  قوپونتولار ارسال داشته‌اند. اطلاع من از مناطق مزبور موقوف و محدود به مطاوی کتب و رسالاتی است که اغلب یا قدیمی‌اند و یا مغرضانه تألیف شده‌اند. این اطلاعات برای من حکم معلومات دستِ اوّل و بکر را داشت. لذا نشر آن را-با اجازۀ مؤلف-برای مراجعین و خوانندگان قوپونتولار هم مفید دانستم. در مطالب دستی نبرده ام الّا اصلاحات جزئی انشایی و تایپی. قبل از مطالعۀ متن اصلی اشارۀ مختصر به چند نکته را خالی از فایده ندیدم:
متن کامل این مقاله تحقیقی را اینجا  مطالعه فرمایید.