خوراسان ﺗورکلرین دیل و کولتورلری

زبان و فرهنگ ترکان خراسان

آوشار اؤیودو ( آوشار مارشی)

+0 به یه ن
 

هایدی، یوروش واختی گلدی،

تور، یولا چیخ، آوشار اوغلو!

بیر مثل وار ائلدن قالما

دؤیوش گونو ائلدن قالما.


هایدی، یورو، یولدان قالما،

یولون آچیق، آوشار اوغلو.



آردینی اوخو

آچار سؤزلر : قوشوق,

مال حئیوان بازاریندا

+0 به یه ن

مال حئیوان بازاریندا، آت یا ائششک آراجی لارینا جامباز دئیرلر.

جامبازین بیری بیر ائششک‌ین نوخدا سیندان یاپیشیب، گتیرمیش بازارا، آیری بیر جامبازا ساتیرمیش:

“ بو ائششک نئچه؟ ”

“ ایکی یوز مین ”

“ آلدیم، وئر الیوی. آلله خیر وئرسین  

بیر ایکی نفر آلیجی نین قولاغینا فیسیلداشدیلار کی:


آردینی اوخو

آچار سؤزلر : گولمَجه لر,

من خود تورکم در اینجا تورک معنا میشود

+0 به یه ن

تقدیم به تورک هایی که به تورک بودنشان افتخار می کنند و تورک هایی که به هر دلیل هنوز خود و تورک را نشناخته اند.

خالق آن روزی که آدم را سرشت از جنس خاک،

گفت هر کس خویش را نشناخت میگردد هلاک...

هر که نشناسد خودش را یعنی از آدم جداست،

"من عرف"زیباترین ترکیب اندر قلب ماست ......

من خود تورکم در اینجا تورک معنا میشود،

اندکی از سرگذشت تورک افشا میشود

تورک یعنی اولین معمار تاریخ بشر(سومریان تورک)،


آردینی اوخو

آچار سؤزلر : قوشوق,

اولیا قولونون اوخودوغون نمونه لری

+0 به یه ن

نور ییغیلیبدیر چار طرفی لشکر

آخ ایسییه بی پایان قوشون گلادیر 

قیرخ مینگی لزگی دیر، قیرخ مینگی تاتار

قیرخ مینگ توپچیسی وار ، توپونی آتار

قیرخ مینگ دمیر دولی گوزر ده یاتار

آخ ایسییه بی پایان قوشون گلادیر

رحمتلیک اولیاقولونون اوخوماغی : بوردا



آردینی اوخو

آچار سؤزلر : چالغی,

قیزیلباش

+0 به یه ن

مانکن یک سرباز قیزیلباش صفوی، به‌نمایش‌درآمده در مجموعه سعدآباد

قیزیلباش : لغت قیزیلباش از دو حرف ترکی قیزیل به معنی « زرین و سرخ » و باش به معنی « سر » تشکیل یافته‌است. وجه تسمیه آن مربوط می‌شود به کلاه سرخی که پیروان این طریقت به سر داشتند و توسط شیخ حیدر - پدر شاه اسماعیل اول - برای صوفیان مرید ابداع شده بود.



آردینی اوخو

آچار سؤزلر : آدلی سانلیلار,

دونیا دیل لری

+0 به یه ن

دونیا دیل لری :

دیلیمیز بو گونکو ایراندا دانیشیلان دیل تورکجه، تورک دیلی، تورکی، آذربایجان تورکجه سی، خوراسان تورکچه سی و باشقا آدلار ایله آدلانیر. بو دیل تورک دیللرینین بیر کاتا (بویوک) قولو ساییلان اوغوز شاخه سینین بیر لهجه سی دیر. بو گونکو دونیادا آذربایجانلی لار، خوراسانلی لار، قاشقاییلار، تورکمن لر و آنادولی و بیر نئچه باشقا تورک خالقلاری، اوغوز طایفالارینین نسلیندن ساییلیرلار و بو لهجه لرین آراسیندا بیر چوخ اوخشارلار و بنزییش لر واردیر.




آردینی اوخو

آچار سؤزلر : تورکچه یازی,

حدیثی نبوی در دیوان‌اللغات الترک

+0 به یه ن


" تؤرک دیلینی اؤیره نین، چونکو اونلارین حاکمیتی چوخ اوزون سؤره جکدیر." پیامبر اکرم(ص)



آردینی اوخو

آچار سؤزلر : آدلی سانلیلار,

خوراسان تورک‌لری‌نین ائل‌لری

+0 به یه ن

خوراسان تورک‌لری‌نین ائل‌لری : 

خوراسان تورک‌لرین ایکی بویوک یئره بولمک اولار : یئرلی تورک‌لر کی قوچانلی، درگزلی، بوجنوردلی، شیروانلی و..... تورک‌لری آدی‌لا تانینیرلار و نئچه عصردیر کی بورالاردا یاشاییرلار.

خوراسان تورک‌لری‌نین تشکیلینده بو ائل‌لرین بؤیوک رولو اولموشدور : گرایلی، تئمورتاش، جیغاتای، جلاییر، قارشی قوزئی، افشار، بایات، اوستاجلو، اجیرلی، کنگرلی، قاراگؤزلو و قرائی و ساییره.

افشارلار خوراسانین دره گز بؤلگه سینده، بایات و بگ دیلی و شاه سئونلر بام صفی آباد بؤلگه سینده یئرله شیبلر و بو بؤلگه لرین ده چوخو قارااؤیلو دیلار.

بغایئرلی، قارشی قیزی، تیمورلو و ...دا قارا اؤیلو لرین آلت کروپلاریدیلار.

قاجارلاردا کؤکن خوراسان تورکو و بوگونکو گرگان بؤلگه سیندن خوراسان و آزربایجان تورکلر آراسیندا ائرییبدیلر.



آردینی اوخو

آچار سؤزلر : آدلی سانلیلار,

گوهرشاد بیگم یکی از زنان مفاخر تورکان خوراسان

+0 به یه ن

ملکه گوهر شاد بیگم ۷۸۰ – ۹ رمضان ۸۶۱ ه‍.ق) معروف به گوهرشاد آغا از اشراف زنان ترکان خراسان و از نامداران و سیاستمداران دوره تیموریان است. او زنی بسیار نیکوکار، ثروتمند، ادب دوست، هنرپرور، باوقار، خردمند، با احتیاط و با سیاست بود.

گوهر شاد خاتون همسر سلطان شاهرخ تیموری بود که پس از پدرش امیر تیمور، به مدت ۴۳ سال بر مناطق وسیعی از ایران و افغانستان حکمرانی کرد و توسط او در سال ۱۴۰۵ م پایتخت تیموریان از سمرقند به هرات منتقل شد.



آردینی اوخو

آچار سؤزلر : آدلی سانلیلار,

چند لغت مربوط به کامپیوتر و تبادل اطلاعات

+0 به یه ن

 

 سخت افزار = داش قورال : واژه داش در زبان ترکی بیانگر معنای سختی و صلابت را دارد. قورال نیز معنای ابزار و ساختار را می رساند.

نرم افزار = یاش قورال : واژه یاش در زبان ترکی معنای نرمی و تازگی و لطافت را می رساند.

بد افزار = آش قورال: واژه آش در زبان ترکی از مصدر آشماق یعنی عبور کردن و تجاوز کردن مشتق شده است. با توجه به اینکه ویروس یا بدافزار به نوعی متجاوز است و مرزهای تعیین شده و رایج را درمی نوردد و زیانبار است واژه آش تقریباً نمایانگر این معنا می باشد



آردینی اوخو

آچار سؤزلر : سٶزلوگ,

خوْراسان تـﯚرکلرین یاشان یئرلری

+0 به یه ن

تـﯚرک‌خوْراسان اؤلکه‌سی هارادیر؟ 

ﺗـﯚرک‌خوْراسان عبارت‌دیر : کاتا یادا بؤیوک خوْراسان‌ سرحدلرینده یاشایان ﺗـﯚرک‌له‌رین بؤلگه‌سی یوخسا اسکی تاریخده دئییلن توران اؤلکه‌سینین گونئی بؤلگه‌سی؛ بو بؤلگه بوگون شامل‌ اوْلوُر : قوزئی خوْراسان، رضوی خوْراسان، گـﯚلـﯚستان، سیمنان، گونئی خوْراسان‌ و... ایالت‌لرینده یاشایان خوْراسان ﺗـﯚرک‌له‌ری‌نین آتا-بابا یئر-یوردلاری.


آردینی اوخو

آچار سؤزلر : تورکچه یازی,

اوشقون : ریواس

+0 به یه ن

اوشقون (ریواس) خوراسان دیلوه (بینالود) داغیندا چوخدور



آردینی اوخو

آچار سؤزلر : سٶزلوگ,

خوراسان تورکچه سینده چالیشمالار

+0 به یه ن

خوراسان تورکچه سینده چالیشمالار

یازار : پروفسور دوکتور سلطان تولو 

چئورن : اسماعیل سالاریان  

خوراسان تورکچه سینده چالیشمالار ایلک دفعه ده پروفسور دورفر باشچی لیغیندا 1969 جو ایلده بیر آراشدیرما گزیسی باشلادی، بونو 1973 جو ایلده یئنی بیر آراشدیرما گزیسی تعقیب ائتدی. بو سفرلرین نتیجه سیتده، ضبط کاست لری توپلامالار اساسیندا، ایلکین، دورفرین خوراسان تورکچه سی آدلی مقاله سی یاینلاندی. بوندان سونرا، ف.بوزقورد، فازسی و سایر، سلطان تولونون خوراسان تورکچه سی نین آغیزلاری اوستونده دوکتور پایان نامه سی یایلدی. 1972 جی ایلده گئدن آراشدیرما گزیسی نده بیر چوخ فولکلوریک ماتریال توپلاندی. بونلار آراسیندا کلات، اسفراین اصلی کرم حکایه سی توپلاندی. ان ماراقلی و اوزون حکایه لردن بیری ده قوچاندان توپلانان شاه اسماعیل متنی دیر.



آردینی اوخو

آچار سؤزلر : آدلی سانلیلار,

سلام اوْلسوُن، ﺗﯚرک اؤلکه‌سی خوْراسانـا

+0 به یه ن

سلام اوْلسوُن، ﺗﯚرک اؤلکه‌سی خوْراسانـا

آنام تـوُمـروُس، آتا تـئیـمـوُره، 

عموم جـوْوخان، دایی نادیره

سلام اوْلسوُن سلام اوْلسوُن،

ده‌ده‌ قوْقوُددان قالان ﮐﯚﻟﺘﯚره

 

 * * *

ﺗﯚرک شاعیــریم موله‌وییه،       

فراغی مخــتومــــقولـویـه

سلام اوْلسوُن سلام اوْلسوُن،  

سولطان محمود غزنه‌وییه



آردینی اوخو

آچار سؤزلر : قوشوق,

باشلانیش

+0 به یه ن

اولو تانری آدیله

سالام سالام عـزیـز سایـین و ایستکلی یولداشلار و دیرلی دیلداشلار و اوخویـانلار بوردا بوتون تورکچه یازاجام.

خوراسان تورکچه دیل و یازیلاری چالیشمالاریلا اوچون بو وئبلاگ یئنیدن ایشه باشلادی

بو وئبلاگین اوماجی خوراسان تورکلرین دیل و یازیلاری (ادبیات و لهجه لری)، تاریخ، مدنیت، انسانی حاقلاری و کولتورون قوروماق و اونلارین اؤز آنا دیل لری و کولتور و موسیقی لریله تانیتدیرماق و باریشدیرماق دیر



آردینی اوخو