خوراسان ﺗورکلرین دیل و کولتورلری

زبان و فرهنگ ترکان خراسان

مثل ترکی : ایت هورر کاروان کئچر

+0 به یه ن

مثل ترکی : ایت هورر کاروان کئچر :
سگ پارس می دهد اما کاروان عبور کرده و به راهش ادامه می دهد. چون سگی که پارس دهد گاز نمی و یا پاچه نمی گیرد. منظور از این مثل جواب ابلهان و فحاشان سکوت است.

(منبع : کتاب تمثیل و مثل ترکی خراسانی)

کتاب در خواستی شما در سراسر ایران و جهان با پست ارسال می شود. برای این منظور در لینک های زیر پیام بگذارید :
تلفن پیامک و تلگرام : 09159766066
salariyan.blogfa.com
http://salariyan.arzublog.com
salariyan@yahoo.cm


آردینی اوخو

واقعیت سکوت گاهی بسیار سخت‌تر و جانکاه‌تر از فریاد است :

+0 به یه ن

واقعیت سکوت گاهی بسیار سخت‌تر و جانکاه‌تر از فریاد است :

شعارهای استادیوم آزادی و شعارهای عرب ستیزانه و سلطنت طلبانه (اگر چه شعار غالب معترضان نیست) حقانیت سکوت ترکان را بر هر کس که با الفبای جوامع آزاد آشنایی داشته باشد به خوبی نمایان می‌کند. در ارتباط با شعار اخیر تورکلرده بیر مثل وار : "کیشی اولان، توفولجاغونو (توپوردویونو)، یالاماز" یعنی کسی که مرد شده باشد، تّفش را نمی لیسد. بعبارت دیگر مردم ایران آنچه را قی کردند دوباره نمی خورند.

در تمثیل این مثل از برهان الدین ربانی رهبر فقید جمعیت اسلامی افغانستان پرسیدند ظاهر شاه گفته می خواهد به کابل برگردد.

با خنده گفت : نظام پادشاهی مثل دایناسورها منسوخ شده است.



آردینی اوخو

قاضی و ییر مردی فقیر

+0 به یه ن

قاضی و ییر مردی فقیر

در "کانادا" پیرمردی را به خاطر دزدیدن نان به دادگاه احضار

کردند. پیرمرد به اشتباهش اعتراف کرد و کار خودش را اینگونه توجیه کرد:

خیلی گرسنه بودم و نزدیک بود بمیرم.

قاضی گفت:

تو خودت می‌دانی که دزد هستی و من ده دلار تو را جریمه می کنم و  میدانم که توانایی پرداخت آنرا نداری،به همین خاطر من جای تو جریمه را پرداخت میکنم.

در آن لحظه همه سکوت کرده بودند و دیدند که قاضی ده دلار از جیب خود در آورد و درخواست کرد تا به خزانه بابت حکم پیرمرد پرداخت شود. سپس ایستاد و به حاضرین در جلسه گفت:

همهٔ شما محکوم هستید و باید هر کدام ده دلار جریمه پرداخت کنید، چون شما در شهری زندگی می کنید که فقیر مجبور می‌شود تکه ای نان دزدی کند!

در آن جلسه دادگاه ۴٨٠ دلار جمع شد و قاضی آنرا به پیر مرد بخشید!-



آردینی اوخو

امیر تیمور و خواجه حافظ

+0 به یه ن
امیر تیمور و خواجه حافظ  :
• سال 785 هجری بود که تیمور فارس را مسخر ساخت و خواجه حافظ هنوز در قید حیات بود. تیمور احضارش نمود و گفت خواجه شیراز من به ضرب شمشیر آبدار، هزاران ولایات را ویران کردم تا سمرقند و بخارا را آبادان سازم، تو در بیت :
" اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل ما را،
به خال هندویش بخشم سمرقند و بخارا "
به یک خال هندوی ترک شیرازی سمرقند و بخارای ما را ارزان می‌بخشی؟
خواجه حافظ که در آن زمان مفلس و فقیر بود، زمین خدمت را بوسه داد و خطاب به تیمور گفت:
" ای سلطان عالم، من بخاطر همین بخشندگی ها است که بدین روز فقر و فاقه افتاده‌ام". تیمور را این لطیفه خوش‌آمد و او را بخشید.(1)
• تیمور هم خواندن نوشتن می دانست-هم به زبانهای عربی و روسی و {فارسی} تسلط داشت هم اینکه قرآن را حفظ بود و تفسیر می نوشت .
و عجیب تر اینست که امیر تیمور بزرگ، قرآن را برعکس می خواند شاید در نظر اول همه بگویند خوب سوره به سوره به عقب برمی گشته! خیر
هنوز مادر نزاییده است کسی اینگونه قرآن بخواند(2)


آردینی اوخو

چیلله آخشامی نییه قارپیز کسیرلر؟

+0 به یه ن

چیلله آخشامی نییه قارپیز کسیرلر؟

روایته گؤره چوخ- چوخ بوندان قدیملرده ساوالان داغی اته یینده یئرلشن ، ساری قایا آدیندا بؤیوک بیر کند واریمیش.

بو کنده توپلاشان بیر نئچه طایفا همیشه بیر-بیرلری ایله مهربان،چوخدا صمیمی یاشارمیشلار. یوخاری قولولار ائلیندن اولان

یاشار خان آدیندا بیرگنج ایگید داییما زور دئیه نلری ازیب،یوخسوللارین آرخاسیندا دایانار،یای –یازی،پاییز قیشی،آت چاپیب،اووچولوقلا مشغول اولارمیش. پاییزین سون گونلرینده،یاشار خان یولداشلاری ایله بیر گه شکارا چیخیرلار

بو آندا اونلارین قاباغینی آغ پالتارلی-قارا گؤزلو قورخونج بیرگؤرکم آلیر، ایگیدلره ده بئله دئییر:

بوندان سورا بو یئرلره آیاق باسمایین،چونکی داغ-دره نی،چؤل-تپه نی،قارا-شاختایا بورویوب، بوتون کند اهلینی ایسه سویوقدان اؤلدوره جه یم.



آردینی اوخو

چیلله گلیر خوش گلیر

+0 به یه ن

پاییز گئدیر قیش گلیر، چیلله گلیر خوش گلیر
بو گون بازارا گئدمه، گئدن جیبی بوش گلیر

ترجمه : پاییز می رود زمستان می آید، چیلله می آد خوش می آید، امروز به بازار نروید، هر کس برود با جیب خالی بر می گردد.



آردینی اوخو

خانم سولطان تولو محقق در مسائل تورک‌هاى خراسان

+0 به یه ن

 Dr. SULTAN TULU

از برجسته‌ترین محققین معاصر در مسائل تورک‌هاى منطقه خراسان.

متولد آنکارا-ترکیه. تحصیلات عالى خویش را در سالهاى 1980-1983 در دانشگاه یوهان ولفگانگ فون گوته-فرانکفورت آلمان در دپارتمان شرق‌شناسى٫ رشته تورکولوژى آغاز نمود. در این سال‌ها زبان‌هاى فارسى و روسى را فرا گرفت. در سالهاى 1985-1983 در دانشگاه گئورگ آوگوستا، گوتینگن در دپارتمان تورکولوژى و آلتائیستیک، رشته هاى تورکولوژى٫ مونقولیستیک (مغول شناسى) و عربیستیک (عرب شناسى) را به پایان رسانید. سولطان تولو در سال هاى 1989-1985 تز دکتراى خود را در باره ملزمه ترکى خراسانى کلات و اسفراین "با درجه عالى مدافعه کرد. سلطان تولو که از سال 2001 به ریاست دانشکده ادبیات و لهجه‌هاى معاصر ترکى دانشگاه موغلاى شهر مرسین ترکیه منصوب شده است در چهار گوشه جهان٫ در ترکیه٫ ایران٫ آذربایجان٫ آلمان٫ اوکراینى و ...در دهها فعالیت علمى٫ کنگره٫ سمینار و کنفرانس شرکت نموده است.



آردینی اوخو

به بهانه‌ی درگذشت ازبرعلی خواجوی

+0 به یه ن

به بهانه‌ی درگذشت ازبرعلی خواجوی

سید حیدر بیات :

مردمان قدیم کتاب درسی مدرسه‌ای نداشتند. اما آنان نام قهرمانانشان را در قصه‌ها و ترانه‌ها حفظ می‌کردند. از وقتی که دولت‌های مدرن، صنعت چاپ و صدا و سیما آمد،‌ دیگر مردم قصه نساختند، یا کمتر ساختند. بعضی از دولتها با آنکه میدانستند دولت مدرن امکان قصه‌گویی، ترانه سازی و واژه سازی را از مردمش میگیرد و اگر نهادهای مدرن برای فرهنگ و زبان این جامعه فکری نکنند، خیلی چیزها از دست خواهد رفت، با اینهمه کاری برای فرهنگ و زبان بخشهای بزرگی از جامعه انجام ندادند، شاید هم از خدایشان بود این زبانها و فرهنگها بمیرند.

دولت مدرن پهلوی یکی از این دولتها بود که با آوردن مدرنیسم وارداتی امکان قصه گویی،‌ ترانه سرایی، واژه سازی و خیلی چیزهای دیگر را از ترکها و دیگران گرفت،‌ اما هیچ چیز به جای آن نداد.

تمام سهم ما از دولت مدرن در کتابهای درسی، درس ازبرعلی خواجوی بود که هم نامش را تغییر داده بودند و هم به زبانش اشاره نکرده بودند. درسی که گفته میشود اکنون از کتابها حذف شده است.



آردینی اوخو

آشنایی با شهرستان تورک‌نشین مینو دشت (حاجیلار)

+0 به یه ن

آشنایی با شهرستان تورک‌نشین مینو دشت (حاجیلار)

شهرستان مینودشت یکی از شهرستان‌های استان گلستان است و مینودشت امروزی تا این اواخر "حاجیلار" نام داشت و پهلوی‌ها در جهت حذف نام‌های بومی و فارسی‌سازی حاجیلار را به مینودشت تبدیل کردند.



آردینی اوخو

آی لار ایچینده

+0 به یه ن
ائله سوسدوم سؤزوم دیله گلمه دی

ایتدی باتدی های  هارای لار ایچینده

اولدوزلاری بیربیر سایا بیلمه دیم

گؤزوم قالدی سنده , سای لار ایچینده

 ***

دردیم داشدی , بیلنمه دین گئج اولدو

قان یاشیمی سیلنمه دین گئج اولدو

گونلر اؤتدو  گلنمه دین  گئج  اولدو

کوله دؤندوم  ایللر  آی لار  ایچینده



آردینی اوخو

شعری در نکوهش دنیای دون از استاد سخن شهریار

+0 به یه ن

شعری در نکوهش دنیای دون از استاد سخن شهریار

با ترجمه ی کانال : زبان و ادبیات ترکان خراسان  

https://t.me/xorasanturk

بو دنیا فانی دیر فانی، بو دنیاده قالان هانی

این دنیا فانی است، کیست که در این دنیا مانده باشد

 

داود اوغلو سلیمانی، تخت اوستوندن سالان دنیا

همان دنیایی که سلیمان پسر داود را، از تخت به زیر انداخت

 

سنین بهره ن یین کیم دیر؟ کیمینکی سن ؟ییه ن کیم دیر

چه کس بهره ای از تو برده؟ مال چه کسی هستی؟صاحبت کیست؟

 

سنه دوغرو دییه ن کیم دیر؟ یالان دنیا یالان دنیا

کیست که به تو بگوید راست، ای دنیای دروغین

 

سنی فرزانه لر اتدی، قاپیپپ دیوانه لر توتدی

فرزانگان تو را رها کردند، اما دیوانگان تو را برگزیدند



آردینی اوخو

زبان معیار و زبان محاوره ای(1)

+0 به یه ن

زبان معیار و زبان محاوره ای

قسمت اول

 با وجود تلاش های زیادی که در خصوص پیوند بین زبان محاوره ای تورکی با زبان معیار و ادبی صورت گرفته است، خیلی ها هنوز هم تفاوت بین زبان گفتار یا محاوره ای، با زبان نوشتار یا معیار را درک نکرده اند!

همانطور که می دانید هر ملت، قوم و یا قبیله می تواند لهجه های متفاوتی از یک زبان را داشته باشد. حتی اگر ریزتر به موضوع نگاه کنیم داخل یک محیط اجتماعی کوچک هم به گویش های متفاوتی برخورد می کنیم. مثلا گویش بازاریان، رانندگان، روحانیون، دانشجویان و...

علم زبانشناسی به ما می گوید با وجود لهجه ها و گویش های فراوان در داخل یک زبان، همه آنها به یک زبان صحبت می کنند. آنچه تفاوت دارد، گفتار و لهجه سخنوران یک زبان است نه زبان آنها!

اما برای انتقال دانش و فرهنگ و ادبیات به دیگران در زمان حال و آینده، باید تمامی لهجه ها را کنار گذاشته و از شیوه معیار آن زبان استفاده کنیم.

"زبان معیار، دارای یک گرامر و ساختار نحوی واحد از تمامی لهجه ها و گویش های یک زبان است". لهجه یک روستا یا شهر و یا طبقه خاصی از جامعه نیست. به عبارت دیگر زبان معیار یک فرا لهجه است.

معمولا نوشتن و سخن گفتن با زبان معیار مشخص کننده این نیست که ما اهل کدام شهر یا روستا هستیم. اما اگر کسی با نحوه گفتار شما پی به کجایی بودن شما برد بدانید که با لهجه صحبت کرده اید! بنابراین هر زبانی که توسط ما استفاده می شود دارای دو حالت لهجه و معیار است.



آردینی اوخو

نقدی برسخنان موهن دکتر طباطبائی

+0 به یه ن

 

 نقدی برسخنان موهن دکتر طباطبائی

✍🏻مهندس_حسن_راشدی

🖍شاید بعضی ها مفهوم واژه «مانقورت» را به درستی ندانند، ولی تصور ما بر این است که آقای دکتر سیدجواد طباطبایی معنی و مفهوم آنرا میداند، چرا که رمان «روزی به درازی یک قرن» چنگیز آیتماتف، نویسنده مشهور قیرقیز را که در دنیا خوانندگان بی شماری دارد، در ایران نیز بسیاری خوانده اند و احتمال میدهیم ایشان نیز این رمان مشهور را خوانده باشند. در این رمان «مانقورت» به افرادی اتلاق میشود که بر هویت خود بیگانه اند و حتی پدر و مادر خود را هم نمی شناسند و قصد کشتن آنها را هم دارند.



آردینی اوخو

کتیبه خان تاشی در خراسان رضوی

+0 به یه ن

کتیبه خان تاشی

بر سطح صخره‌ای در کنار راه مشهد به سمت کلات و در دره کارده بین روستای آل و سیج سنگ نوشته‌ای به طول یک متر که ده سطر با خط ثلث بر روی آن نوشته شده دیده می‌شود این سنگ نوشته کتیبه خان تاشی نامیده می‌شود. در زبان ترکی، به کتیبه خان تاشی سنگ خان گفته می‌شود.

سنگ نگاره کتیبه خان تاشی مربوط به دوره‌ی صفوی بوده و متن آن در باره شیبک خان ازبک و عقب نشینی آن به مرو است و شاه اسماعیل صفوی او را تعقیب و در مرو به قتل رسانید..

این اثر ۲۷ اسفند ۱۳۸۶ با شماره ثبت ۲۲۳۰۵ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسید..



آردینی اوخو

کربلایا گئدنلرین قاداسى

+0 به یه ن

 

حیدر بابا ،‌ قره چمن جاداسى
چوْووُشلارین گَلَر سسى،صداسى
کربلایا گئدنلرین قاداسى
دۆشسۆن بو آج یوْلسوُزلارین گؤزۆنه
تمدّۆنون اوُیدوُخ یالان سؤزۆنه

شهریار



آردینی اوخو